Triết học ngôn ngữ Voloshinov và một số vấn đề học thuật hậu huyền thoại Bakhtin
- Thứ tư - 31/03/2021 15:04
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cuốn sách mới nhất của Ngô Tự Lập(*), nhan đề: “Triết học ngôn ngữ Voloshinov và một số vấn đề học thuật hậu huyền thoại Bakhtin” là công trình học thuật đầu tiên tại Việt Nam giới thiệu một cách hệ thống và khách quan “Vụ đạo văn thiên niên kỷ” của Bakhtin, khôi phục lại tác quyền cho Voloshinov và Medvedev.
Trong những chia sẻ về tác phẩm mới nhất của mình dưới đây, tác giả Ngô Tự Lập còn mang đến cho chúng ta những quan điểm mới mẻ về con đường sáng tác văn chương và nghệ thuật.
Vì sao anh lại chọn vấn đề của Bakhtin, Voloshinov cho cuốn sách lần này?
- Trước hết, Voloshinov là một tác giả cực kỳ quan trọng, người đặt nền tảng cho hầu hết lý thuyết và trào lưu tư tưởng quan trọng của thế giới trong thế kỷ XX, đặc biệt là chủ nghĩa hậu hiện đại. Trong nghiên cứu văn học, ông là người đưa ra lý thuyết liên văn bản, khái niệm tiểu thuyết phức điệu. Cuốn sách của tôi chủ yếu tập trung vào đóng góp của ông trong ngôn ngữ học với tư cách là cha đẻ của nguyên lý đối thoại, ngữ dụng học và lý thuyết diễn ngôn. Là người dạy học, tôi nhận thấy rằng, phần lớn các em sinh viên không hiểu khái niệm “diễn ngôn”. Lý do là họ chỉ được học phần ngọn. Tôi tự thấy mình có trách nhiệm phải giới thiệu cho họ những kiến thức nền tảng. Trước cuốn sách này, tôi đã dịch cuốn “Chủ nghĩa Marx và triết học ngôn ngữ” của Voloshinov và xuất bản cuốn “Văn chương như là quá trình dụng điển”, ứng dụng lý thuyết của ông vào nghiên cứu văn học. Trong cuốn sách này, tôi cũng dịch hai tiểu luận cực kỳ quan trọng của ông, đó là “Diễn ngôn trong đời sống và diễn ngôn trong thơ” (1926) và “Cấu trúc phát ngôn” (1930).
Lý do thứ hai là sự bất công đối với Voloshinov. Hơn ba chục năm sau khi Voloshinov mất, một người từng được Voloshinov và Medvedev cưu mang là Bakhtin đã lập mưu chiếm đoạt toàn bộ sự nghiệp của hai tác giả xuất chúng này. Sự tôn vinh Bakhtin dựa trên những tuyên bố dối trá của ông ta thực sự đáng kinh ngạc, đến mức hai nhà nghiên cứu Thụy Sĩ là J.P. Bronckart và C. Bota phải mô tả là một “cơn mê sảng tập thể”. Có thể nói rằng, vụ đạo văn của Bakhtin là vô tiền khoáng hậu trong toàn bộ lịch sử nhân loại. Là người có duyên nợ nghiên cứu về Voloshinov, Medvedev và Bakhtin gần hai chục năm nay, tôi tự thấy mình có nghĩa vụ đạo đức phải nói lên sự thật. Viết cuốn sách này, ngoài nội dung khoa học, tôi muốn nhắn nhủ đến các bạn sinh viên, rằng đối với người làm khoa học, điều quan trọng nhất là thượng tôn chân lý. Đó chính là tinh thần khoa học.
https://vnu.edu.vn/ttsk/?C1654/N27679/Triet-hoc-ngon-ngu-Voloshinov-va-mot-so-van-de-hoc-thuat-hau-huyen-thoai-Bakhtin.htm
Vì sao anh lại chọn vấn đề của Bakhtin, Voloshinov cho cuốn sách lần này?
- Trước hết, Voloshinov là một tác giả cực kỳ quan trọng, người đặt nền tảng cho hầu hết lý thuyết và trào lưu tư tưởng quan trọng của thế giới trong thế kỷ XX, đặc biệt là chủ nghĩa hậu hiện đại. Trong nghiên cứu văn học, ông là người đưa ra lý thuyết liên văn bản, khái niệm tiểu thuyết phức điệu. Cuốn sách của tôi chủ yếu tập trung vào đóng góp của ông trong ngôn ngữ học với tư cách là cha đẻ của nguyên lý đối thoại, ngữ dụng học và lý thuyết diễn ngôn. Là người dạy học, tôi nhận thấy rằng, phần lớn các em sinh viên không hiểu khái niệm “diễn ngôn”. Lý do là họ chỉ được học phần ngọn. Tôi tự thấy mình có trách nhiệm phải giới thiệu cho họ những kiến thức nền tảng. Trước cuốn sách này, tôi đã dịch cuốn “Chủ nghĩa Marx và triết học ngôn ngữ” của Voloshinov và xuất bản cuốn “Văn chương như là quá trình dụng điển”, ứng dụng lý thuyết của ông vào nghiên cứu văn học. Trong cuốn sách này, tôi cũng dịch hai tiểu luận cực kỳ quan trọng của ông, đó là “Diễn ngôn trong đời sống và diễn ngôn trong thơ” (1926) và “Cấu trúc phát ngôn” (1930).
Lý do thứ hai là sự bất công đối với Voloshinov. Hơn ba chục năm sau khi Voloshinov mất, một người từng được Voloshinov và Medvedev cưu mang là Bakhtin đã lập mưu chiếm đoạt toàn bộ sự nghiệp của hai tác giả xuất chúng này. Sự tôn vinh Bakhtin dựa trên những tuyên bố dối trá của ông ta thực sự đáng kinh ngạc, đến mức hai nhà nghiên cứu Thụy Sĩ là J.P. Bronckart và C. Bota phải mô tả là một “cơn mê sảng tập thể”. Có thể nói rằng, vụ đạo văn của Bakhtin là vô tiền khoáng hậu trong toàn bộ lịch sử nhân loại. Là người có duyên nợ nghiên cứu về Voloshinov, Medvedev và Bakhtin gần hai chục năm nay, tôi tự thấy mình có nghĩa vụ đạo đức phải nói lên sự thật. Viết cuốn sách này, ngoài nội dung khoa học, tôi muốn nhắn nhủ đến các bạn sinh viên, rằng đối với người làm khoa học, điều quan trọng nhất là thượng tôn chân lý. Đó chính là tinh thần khoa học.
https://vnu.edu.vn/ttsk/?C1654/N27679/Triet-hoc-ngon-ngu-Voloshinov-va-mot-so-van-de-hoc-thuat-hau-huyen-thoai-Bakhtin.htm